Kategoriler
Din ve İnançlar
🔥 0 görüntülenme

Tefsirde yanlış ve uydurma hadisler hususu

Soru: Tefsirlerde uydurma rivayetler ya da hadisler bulunur mu?

Cevap: Uydurma bazı şeylerin Hadis-i şerif olarak anılmasında ilk dönemdeki siyasi ve mezhebi ayrılıklar özellikle Şia ve Havâric gibi bir takım grupların ortaya çıkmasından sebep taassup ve bid’atlar çok yüksek ölçüde etkili olmuştur. Bu husus Şia’dan kısmından olanların İbn Abbas’a isnatla çokça hadis uydurmaları nedeniyle, imam eş-Şâfi’inin “İbn Abbas’dan bizim tarafımıza tefsire ait yüz civarı hadisten başka hiç bir şey gelmemiştir” demesi, İbn Abbas’a atfedilen çoğu tefsir rivayetinin sıhhatinin şüphe ile karşılandığını belirtir niteliktedir.

Rivayet tefsirlerinin zayıf noktalarından bir tanesi de, bu tefsirlere israiliyata ait olan bazı uydurma hikâyelerin karıştırılmış olmasıdır. Tevrat ve İncil, asılları gereği ilâhi olmaları, pek çok hükümlerde Kur’an-ı Kerim ile de uygunluk arzetmeleri ve Allah-u Teâla’nın bazı konularda Ehl-i Kitaba özel olan hitabı gibi gerçekler, Sahabenin genel anlamda meylini, Ehl-i Kitaba yönlendiren âmillerden olmuştur. 


Tefsirlerde kimi uydurma rivayetlere yer açılmasından kaynaklı diğer bir sorun da “zayıf ve uydurma hadisler sayesinde amel etmek caiz olur” sözünün öne sürülmesidir. Buna bir örnek vermek gerekirse bu konuda İsmail Hakkı Bursevi’nin Ruhu’l-beyân isimli eserinde nakledilen hadislerin çok önemli bir kısmı sahih olmanın yanında zayıf ve uydurma olarak kabul edilen rivayetlere de sıklıkla rastlanmaktadır. Bu tarafıyla eser özellikle el-Kevserî ve Abdülfettâh Ebû Gudde gibi büyük hadis âlimlerince şiddetli şekilde eleştirilmiştir. Bunun gibi başka bir rahatsızlık veren durum da; bir kısım kitaplarda “Kime Allah’tan bir amelin fazileti ile ilgili haber ulaşır, o da kendisine ulaşan bu fazilet ile amel ederse, bu fazileti ona ileten kişi yalancı dahi olsa Allah ona o amelin sevabını verecektir” nakledilişidir.

Tüm bunlara karşılık tefsirlerde bulunan bütün haberlerin uydurma olduğu tabii ki ileri sürülemez. Bu nedenle hadis usulü kriterleri tümü çalıştırılarak uydurma olan bütün haberlere tam manası ile dikkat çekilmeli ve tüm haberlere uydurma gözüyle kesinlikle bakılmamalıdır.

Yazar Ömer Moğultay

Kim ki bize anlatır kendini? Hatırlatmıyorsa bir kişi kendini unuttu diye kınamamalı hiçbir kimseyi.